Hebreeuws, een dode taal die herleefde

Een dode taal is een taal die niet meer gesproken wordt. Het is een taal die niemand meer beschouwt als zijn of haar moedertaal, in tegenstelling tot levende talen. Door het werk van één man kwam het moderne Hebreeuws, Ivriet, weer tot leven.

Voorbeelden van dode talen zijn het Latijn, Oudgrieks, Gotisch en het Egyptisch (in Egypte spreekt men tegenwoordig Arabisch, het is daar de officiël voertaal).

Hebreeuws, taal van de Tenach

Het Oude Testament is grotendeels geschreven in het Hebreeuws, waarvan de vroegste versies rond 1200 v.Chr. op schrift verschenen. Rond 400 n.Chr. was Hebreeuws als spreektaal echter zo goed als dood. De opkomst van het zionisme in de 19e eeuw blies de taal nieuw leven in, die nu door miljoenen mensen wordt gesproken, vooral in Israël. (Historia.Net).

Een dode taal is dus spreekwoordelijk dood. Dat het Hebreeuws een dode taal was geworden lijkt bijna synchroon te lopen met de geschiedenis het volk van Israël. Dat het herleefde eveneens.

Ivriet

Het moderne Hebreeuws wordt ook wel Ivriet genoemd. De taal wordt door vijf miljoen mensen in Israël gesproken. Ook veel joden buiten Israël spreken het.

Hebreeuws - Eliezer Ben-Yehuda – Store (afb Av Yaacov Ben Dov, Widener Library, Cambridge - Public Domein)
Eliezer Ben-Yehuda

Nadat het Hebreeuws zo’n 1700 jaar niet meer gebruikt werd, omdat men in Israël was overgegaan op het Aramees als voertaal in ca. 536-538 v.Chr., toen ze terugkeerden uit de Babylonische ballingschap, werd het Hebreeuws meer en meer een religieuze taal. Net als het Latijn in de Rooms Katholieke Kerk.

Van 536 tot 332 v.Chr. was Israël een provincie van het Medo-Perzische Rijk. Toen de Joden terugkeerden uit de Babylonische gevangenschap, voelden ze dat ze niet langer het “verbondsvolk” waren, maar dat ze, om dat weer te worden, eerst moesten leren wat de Mozaïsche wet inhield, zich er toe bekeren en vervolgens hun sociale, morele en religieuze leven moesten reorganiseren in overeenstemming met de voorschriften van de Wet van Mozes. Qua taal gingen ze echter niet terug naar hun eigen, Hebreeuwse, taal.

Aramees was sinds 700 v.Chr. tot de 3e eeuw n.Chr. de voertaal in het Midden-Oosten, het was ook de ‘handelstaal’ zoals dat tegenwoordig het Engels is. Aramees was ook de taal van de Here Jezus en de discipelen.

Tegenwoordig is het Modern Hebreeuws een levende taal, een taal die gebruikt wordt binnen universiteiten, media, boeken en tijdschriften en een taal die ook gesproken wordt binnen de Knesset (het Israëlisch parlement).

De herleving van het Hebreeuws is tot stand gebracht door Eliëzer ben-Yehuda. Hij heeft ervoor gezorgd dat het Hebreeuws één van de drie officiële talen van Palestina werd. Hij ontwikkelde nieuwe, moderne woorden. Dit waren woorden die niet uit de Thora (het Oud Hebreeuws) afgeleid konden worden, zoals het woord voor telefoon. [..]

Sommige Joden vonden het gebruik van het Hebreeuws voor wereldse zaken godslastering. In 1948 werd het Modern Hebreeuws de officiële taal van de staat Israël.” (Meertaligheid en Taalstoornissen)

Het ontstaan van het Ivriet, het moderne Hebreeuws, heeft dus alles te maken met het herstel van het land en volk van Israël.

Identiteit

De identiteit van een volk kan ontleend worden aan verschillende factoren zoals een gedeelde nationaliteit, verwantschap, religie en taal. Ook een gezamenlijke geschiedenis en gedeelde normen en waarden spelen een grote rol. Van een gedeelde nationaliteit, verwantschap, religie en historie was al sprake voor wat betreft het Joodse volk. Het herstel van de taal versterkt dit.

Als regel heeft iedere etniciteit een eigen taal als gemeenschappelijk medium en identiteitskenmerk ontwikkeld, hoewel een al bestaande gemeenschappelijke taal ook juist als uitgangspunt voor de vorming van etnische identiteit kan hebben gediend.” (Wikipedia)

Aanvullende opmerking / informatie
Naar aanleiding van dit artikel werd ik gewezen op dit artikel op Aantekeningen bij de Bijbel. Hierin wordt betoogd dat het Hebreeuws geen ‘dode taal’ was in de stricte zin van het woord: “In tegenstelling tot veel andere dode talen, zoals het Akkadisch, Babylonisch, etc., blijkt dat het Hebreeuws altijd in meer of mindere mate is gebruikt.”

» Lees verder op Aantekeningen bij de Bijbel.

Print Friendly, PDF & Email